
بخش کشاورزی ضمن داشتن رشد اقتصادی بالاتر نسبت به سایر بخشهای اقتصادی طی سالیان اخیر، با مسائل عدیده ای دست به گریبان است که برخی ناشی از مسائل طبیعی و خشکسالی طولانی و تغییرات اقلیمی، بخش زیادی به سیاستگذاری و مدیریت اجرایی و عملیاتی بخش و نگاه نظام اقتصادی کشور به بخش کشاورزی و همچنین بخشی از آن به نحوه عمل، مدیریت و همگرایی کشاورزان فارغ از منافع فردی باز می گردد.
متاسفانه با وجود نقش حیاتی و موثر بخش کشاورزی در اقتصاد کشور، توجه دولت به سرمایه گذاری در این بخش به نسبت بخش های صنعت و خدمات بسیار ناچیز و برای توسعه متوازن و پیشرفت واقعی آن برنامه و نقشه راه مشخصی و مدونی ملاحظه نمی شود. این امر باعث شده بخش کشاورزی با مسائل و مشکلاتی اساسی و پایه ای مواجه شود که بدون توجه به رفع آنها حرکت در مسیر پیشرفت این بخش با مشکل مواجه شود. ذیلاً مواردی از این مسائل و خواسته های این بخش که حاصل مشاهده در عرصه های عملیاتی، اجرایی ومدیریتی این بخش است و از دولت دوازدهم درخواست توجه و سرمایه گذاری برای رفع آنها می رود به شرح زیر ارائه می شود:
۱- با توجه به کاهش شدید منابع آب قابل استحصال کشور، بخش کشاورزی نیازمند سرمایه گذاری های جدی ایجاد، بهره گیری از تجربیات جهانی و بهینه سازی روشهای مدیریت آب، اصلاح الگو های مصرف، بازیابی آب های مصرفی و تامین منابع آبی جدید است.
۲- زمین و خاک کشاورزی به فراموشی رفته است،توجهات فعلی کافی نیست، اصلاح خاک زمین های کشاورزی، مدیریت خردشدن و تغییر کاربری اراضی کشاورزی نیازمند توجه جدی و سرمایه گذاری است .
۳- مسائل زیست محیطی، بهداشتی و کشاورزی کشور نیاز جدی به هماهنگ سازی دارند، بخشی از بحران های آب، زمین، هوا و کیفیت محصولات تولیدی کشاورزی ناشی از این ناهماهنگی هاست.
۴- اصلاح ساختار و چابک سازی وزارت جهاد کشاورزی و نقش آفرینی آن در نظارت و مدیریت بخش که از زمان تشکیل ( ادغام وزارتین جهاد سازندگی و کشاورزی ) مورد توجه بود، نیمه تمام رها شده است.
۵- بازار کشاورزی وضعیت نامطلوبی دارد. برنامه ریزی مدون و سرمایه گذاری جدی برای اصلاح شبکه های توزیع، انبار داری و ذخیره سازی و فرآوری محصولات کشاورزی و نقش آفرینی بیشتر کشاورزان در این حوزه ها نیاز است.
۶- بحث بیمه های کشاورزی،بیمه های اجتماعی کشاورزان و بازنشستگی آنها دچار مشکلات عدیده است و اجرای آنها در عمل با مشکلات بسیاری مواجه است.
۷- راه اندازی شبکه ای تلویزیونی ویژه روستا و کشاورزی برای توسعه آموزش های ترویجی و ایجاد همگرایی بین همه ذینفعان بخش کشاورزی علیرغم پیگیری های قبلی نیاز بخش می باشد.
۸- توانمندسازی کشاورزان در حوزه های مختلف دانش فنی، تخصصی و همچنین اجتماعی و تشکل گرایی نیاز به توجه جدی و سرمایه گذاری بیش از آنچه هست دارد.
۹- صنایع وابسته به کشاورزی در راستای خود کفایی و تولید علم و فناوری بومی نیاز به سرمایه گذاری و حمایت دارند.
۱۰- تشکل های صنفی و تخصصی کشاورزی که می توانند سخنگو و رابط اصلی کشاورزان با دولت باشند، نه تنها مورد حمایت بلکه مورد قبول هم قرار نگرفته اند و نیاز به تغییر دیدگاه مجموعه دولت در این حوزه می باشد.
۱۱- ارتباط بخش کشاورزی ایران با جهان و بازارهای بالقوه خارجی بسیار ضعیف است، اقدام جدی و برنامه ریزی شده در این حوزه و استقرار رایزن کشاورزی در سفارتخانه های ایران در سایر کشورها ضروری است.
۱۲- استانداردهای تولید، محصولات و خدمات بخش کشاورزی کافی نیستند و بدون آنها تولید سالم، پایدار و هماهنگ با محیط زیست دور از ذهن است و اقدام جدی و سرمایه گذاری در این حوزه نیاز است.
۱۳- اغلب نهاده های شیمیایی، بیولوژیک و مکانیکی مورد نیاز در بخش کشاورزی قابل تولید در داخل کشور و حتی صادرات هستند. اما تولید کنندگان داخلی نهاده ها نیاز به حمایت مادی ، حقوقی و معنوی دارند تا بتوانند در مقابل تولیدات بعضاً کم کیفیت خارجی تاب بیاورند و بالندگی خود را حفظ کنند.
۱۴- سهم تسهیلات تکلیفی بانکها به بخش کشاورزی ضمن اینکه عموماً محقق نشده است برای توسعه و پیشرفت و بهره ور شدن بخش و مدیریت بهینه منابع پایه نیازمند افزایش جدی است که متأسفانه مورد توجه قرار نمی گیرد.
مسائل کشاورزی به همین چند قلم ختم نمی شود . گرچه مشکلاتی که بخش کشاورزی با آنها روبه روست به لحاظ کمی متعدد و زیاد به نظر می رسند اما رفع آنها چندان دشوار نیست و امید می رود با حمایت دولت دوازدهم ، بخش عمده ای از این معضلات رفع شده و کشاورزی ایران این دوران بحران را پشت سر گذارد